ENIGMA- strona główna Kraków

powrót

KILKA SŁÓW O WYSPIAŃSKIM

Najbardziej niezwykła i wszechstronna osobowość młodopolskiej epoki. Poeta, malarz, teoretyk teatru, inscenizator, grafik, reformator sztuki drukarskiej, artystycznego rzemiosła i estetyki wnętrz. Związany na wieki z Krakowem.

Od wczesnych lat interesował się sztuką, literaturą i teatrem. Już jako kilkunastoletni chłopiec znał wszystkie dzieła Szekspira i tragików greckich, rozczytywał się także w utworach polskich romantyków. Każde przedstawienie teatralne oglądał wielokrotnie. Fascynacja sceną przejawiała się od najwcześniejszych lat. Podobno własnoręcznie zbudował szopkę i w niej wystawiał swoje pierwsze, dziecięce sztuki.

misterne witraze Jednak zanim talent literacki ujawnił się w pełni, Wyspiańskiego postrzegano jako artystę - malarza i kontynuatora tradycji rodzinnych. Jego mistrzem i opiekunem był Jan Matejko. Nic więc dziwnego, że Wyspiański uczestniczył w najważniejszych pracach kierowanych przez Szkołę Sztuk Pięknych m. in. współtworzył polichromię kościoła Mariackiego. Podróże po Europie i studia na wydziale filozofii usamodzielniły artystę. Specjalizował się w sztuce dekoracyjnej, witrażowej i malarstwie ściennym. Jednak jego nowatorskie pomysły, niekonwencjonalna wyobraźnia i silna indywidualność nie były powszechnie akceptowane. Wyspiańskiemu udało się dokończyć tylko jeden projekt. W kościele Franciszkanów przetrwały ścienne malowidła i misterne witraże.

Prawdziwym przełomem w życiu Stanisława Wyspiańskiego był wieczór prapremiery "Wesela" (16.03.1901). W przeciągu jednej nocy Kraków przemienił malarza w wielkiego mistyka. Wszyscy przeczuwali, że poprzez ten dramat została wypowiedziana jakaś nieokreślona, ale uderzająca swą siłą - prawda.Wyspiański dołączył do grona największych. Gwałtownie wzrosła poczytność jego dzieł, a obrazy oraz inne prace z dziedziny sztuki użytkowej zaczęły być wysoko cenione i poszukiwane. Na artystę poczęły spływać nagrody, wyróżnienia, tytuły. Otrzymał nawet stanowisko radnego miasta Krakowa i docenturę Akademii Sztuk Pięknych. Ale tak naprawdę przez cały czas myślał o teatrze. Repertuar większości scen został zdominowany przez jego dramaty, a on sam czuwał nad wszystkimi inscenizacjami w Teatrze Miejskim, choć nigdy nie pojawił się na plakatach jako inscenizator albo reżyser. Nie spełniło się także jego największe marzenie. Przegrał walkę o stanowisko dyrektora swojego ukochanego teatru.

Coraz bardziej osamotniony, pozostawiony ze swoimi fantastycznymi projektami (przebudowa wzgórza wawelskiego) i niezrealizowanymi planami nowoczesnej sceny, podupadał na zdrowiu. Z nieuleczalną chorobą walczył wzmożoną aktywnością twórczą. Ostatnie dzieła dyktował... Zmarł w trzydziestym ósmym roku życia. Jego pogrzeb przerodził się w narodową manifestację.

Z pastelowych autoportretów spogląda na nas poważny, rudowłosy mężczyzna. Jest cząstką galicyjskiego Krakowa. Rówieśnik cyganerii, dekadentyzmu, katastrofizmu. Największa indywidualność tamtej epoki. Do dziś inspiruje i współtworzy Narodowy Teatr.

Aleksandra Rudalska

następny



Enigma © 1986-2000
webdesign Studio KLIK